Truyền thông giáo dục sức khỏe · 05/11/2026 · Tác giả: Y Khoa Kỳ Hòa
Tối sầm mắt, choáng váng mỗi khi đứng dậy nhanh có thể là hạ huyết áp tư thế, nguyên nhân hay gây té ngã ở người lớn tuổi. Bài viết giúp anh chị hiểu nguyên nhân, cách phòng và khi nào cần đi khám.
Hạ huyết áp tư thế là gì?
Khi chuyển từ nằm hoặc ngồi sang đứng, máu dồn xuống chân. Bình thường cơ thể phản ứng ngay bằng cách co mạch, tăng nhịp tim để giữ máu lên não. Nếu phản ứng này chậm hoặc yếu, huyết áp tụt xuống trong vài giây đến vài phút, não thiếu máu tạm thời và gây chóng mặt.
Biểu hiện thường gặp
- Choáng váng, tối sầm mắt, nhìn mờ ngay sau khi đứng dậy.
- Cảm giác lâng lâng, chân tay bủn rủn, buồn nôn.
- Có thể ngã quỵ hoặc ngất thoáng qua.
- Triệu chứng giảm khi ngồi hoặc nằm xuống.
Nguyên nhân thường gặp
- Mất nước: uống ít nước, nôn, tiêu chảy, ra nhiều mồ hôi.
- Nằm lâu, ốm lâu ngày, ít vận động.
- Thuốc: thuốc hạ huyết áp, lợi tiểu, thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm.
- Người cao tuổi, người đái tháo đường lâu năm, bệnh Parkinson.
- Thiếu máu, bệnh tim.
- Sau bữa ăn no, sau khi uống rượu bia, tắm nước nóng lâu.
Phòng ngừa chóng mặt và té ngã
- Đứng dậy từ từ theo 3 bước: ngồi dậy, ngồi mép giường 1 đến 2 phút, cử động bàn chân rồi mới đứng.
- Uống đủ nước trong ngày, hạn chế rượu bia.
- Ăn nhiều bữa nhỏ thay vì một bữa quá no.
- Không đứng yên một chỗ quá lâu; khi đứng có thể nhón gót, bắt chéo chân để máu lưu thông.
- Bám vào tay vịn, thành giường khi đứng dậy; có đèn ngủ khi dậy ban đêm.
- Người đang dùng thuốc huyết áp nên đo huyết áp tại nhà cả khi nằm và khi đứng, ghi lại để báo bác sĩ.
Không tự ý ngưng hay đổi liều thuốc đang dùng. Nếu nghi ngờ do thuốc, hãy hỏi bác sĩ để được điều chỉnh.
Khi nào cần đi khám?
- Chóng mặt khi đứng dậy xảy ra thường xuyên, từng bị té ngã hoặc ngất.
- Kèm đau ngực, hồi hộp, khó thở, tim đập không đều.
- Kèm yếu tay chân, nói khó, méo miệng: gọi cấp cứu ngay.
- Kèm phân đen, da xanh xao, mệt nhiều.
Anh chị có thể đến khám trực tiếp trong giờ làm việc tại Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa, 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM. Hotline 028.3868.1097, Zalo 082.299.3377.