Truyền thông giáo dục sức khỏe · 30/8/2026 · Tác giả: Y Khoa Kỳ Hòa
Rối loạn tiền đình khiến người lớn tuổi chóng mặt, dễ té ngã. Phần lớn lành tính, nhưng chóng mặt đột ngột đôi khi là dấu hiệu đột quỵ, cần được khám kịp thời.
Tiền đình nằm ở tai trong, phối hợp cùng não, mắt và hệ cơ xương để cơ thể biết đầu đang ở tư thế nào, từ đó giữ thăng bằng. Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường hơn ở người cao tuổi, và điều quý cô chú anh chị cần lo nhất là nguy cơ té ngã.
Tiền đình ngoại biên và tiền đình trung ương
Tùy chỗ bị tổn thương, bệnh chia làm hai nhóm với nguyên nhân và mức độ khác nhau:
- Ngoại biên: trục trặc ở tai trong hay ở dây thần kinh tiền đình. Cảm giác thường gặp là mọi thứ quay tròn, nhất là khi xoay hay đổi tư thế đầu, có thể kèm buồn nôn, nôn, ù tai, nghe kém. Cơn nặng khiến người bệnh khó đứng, khó đi, phải nằm im vì chỉ cần nhúc nhích là chóng mặt hơn.
- Trung ương: tổn thương nằm ở những vùng não điều khiển thăng bằng, có thể gặp khi bị thiếu máu não, đột quỵ, thoái hóa thần kinh hay tổn thương khác của não. Ở người lớn tuổi, nhóm này phải đặc biệt chú ý vì có thể liên quan đến bệnh mạch máu não.
Những biểu hiện thường gặp
- Chóng mặt, hoa mắt, thấy người mình hoặc đồ vật xung quanh quay cuồng.
- Đi đứng chênh vênh, dễ lảo đảo, dễ ngã.
- Buồn nôn, nôn, nhất là lúc cơn chóng mặt dữ dội.
- Ù tai, nghe kém, thường gặp ở nhóm ngoại biên.
- Nhức đầu, mệt, khó tập trung, bủn rủn, khó làm việc thường ngày.
Cơn nhẹ vẫn đi lại được nhưng không vững; cơn nặng có thể khiến người bệnh không ngồi dậy nổi, nôn nhiều, dễ bị mất nước, rối loạn điện giải. Tuy vậy, chóng mặt ở tuổi già không phải lúc nào cũng do tiền đình, nên cần tìm đúng nguyên nhân trước khi điều trị.
Vì sao không nên xem nhẹ
Nguy cơ lớn nhất là té ngã. Tuổi cao, xương thường đã loãng, thăng bằng kém, chỉ một lần chóng mặt bất chợt là có thể ngã, gãy xương, chấn thương đầu. Ngoài ra, triệu chứng giống rối loạn tiền đình đôi khi bắt nguồn từ bệnh khác:
- Bệnh thần kinh trung ương: đột quỵ, nhất là ở thân não hoặc tiểu não, cơn thiếu máu não thoáng qua, khối u hay bệnh thoái hóa thần kinh. Đột quỵ không phải lúc nào cũng gây yếu liệt rõ, có khi chỉ biểu hiện bằng chóng mặt, nhìn đôi, đi đứng loạng choạng.
- Bệnh tim mạch: rối loạn nhịp tim, suy tim, huyết áp thấp hay bệnh mạch máu làm não thiếu máu nuôi, gây choáng váng. Người lớn tuổi dùng nhiều loại thuốc cho bệnh nền cũng có thể bị tụt huyết áp quá mức, chóng mặt khi vừa đứng dậy.
- Bệnh toàn thân: hạ đường huyết, mất nước, rối loạn điện giải, thiếu máu, sốt, nhiễm trùng, một số rối loạn nội tiết.
Vì vậy, khi người lớn tuổi chóng mặt, bác sĩ cần xem xét toàn diện chứ không vội gán cho "tiền đình".
Dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay
Chóng mặt hay mất thăng bằng đột ngột kèm một trong các dấu hiệu sau thì cần đưa ngay tới cơ sở y tế, vì đó có thể là đột quỵ:
- Méo miệng, nói khó, nuốt khó.
- Yếu hoặc tê một bên người.
- Lú lẫn, đau đầu dữ dội.
- Nhìn đôi, không tự đi lại được.
Ngoài ra, nên đi khám sớm khi chóng mặt kéo dài hay tái đi tái lại, nôn liên tục, không đứng hoặc đi được, có dấu hiệu mất nước hoặc mới bị giảm thính lực.
Phòng té ngã và biến chứng
- Ngồi dậy, đứng lên từ từ, nhất là sau khi nằm hay ngồi lâu.
- Nhà cửa gọn gàng, đủ sáng, dọn vật cản lối đi; lắp tay vịn ở nhà tắm và chỗ dễ trơn.
- Uống đủ nước, ăn đủ bữa, ngủ đúng giờ, vận động vừa sức.
- Người có tăng huyết áp, bệnh tim, đái tháo đường hay bệnh mạn tính khác dùng thuốc đúng hướng dẫn và tái khám định kỳ.
- Không tự mua thuốc uống khi bị chóng mặt, cần được khám để biết đúng nguyên nhân.
Địa điểm thăm khám rối loạn tiền đình uy tín tại Thành phố Hồ Chí Minh
Với gần 20 năm kinh nghiệm cùng đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa là địa chỉ quen thuộc của nhiều gia đình tại TP.HCM khi cần thăm khám rối loạn tiền đình. Tại đây, bác sĩ chuyên khoa Nội tổng hợp và Tai Mũi Họng sẽ lắng nghe, thăm khám kỹ và giải thích cặn kẽ để anh chị hiểu rõ tình trạng của mình, rồi cùng chọn hướng điều trị và theo dõi phù hợp.
Trung tâm hoạt động theo Giấy phép số 00449/HCM-GPHĐ, có danh mục kỹ thuật được Sở Y tế TP.HCM phê duyệt (Quyết định 471/QĐ-SYT) và là cơ sở khám chữa bệnh ban đầu theo hợp đồng với BHXH TP.HCM, nhận khám bảo hiểm y tế cả ngày thứ Bảy. Thông tin chứng chỉ hành nghề của 24 bác sĩ được công khai tại trang Đội ngũ bác sĩ.
Khi ông bà hay chóng mặt, đi đứng không vững, anh chị có thể đưa đến Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa, lấy số thứ tự và khám chuyên khoa Nội tổng hợp hoặc Tai Mũi Họng để bác sĩ tìm nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.
Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa
Địa chỉ: 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM
Giờ làm việc: thứ Hai đến thứ Bảy, 06:30 - 11:30 và 13:00 - 17:00 (Chủ nhật nghỉ)
Hotline: 028.3868.1097
Nguồn: Báo Sức khỏe và Đời sống
