Truyền thông giáo dục sức khỏe · 23/9/2026 · Tác giả: Y Khoa Kỳ Hòa
Giao mùa thu đông là lúc cúm B và các chủng cúm A(H1N1), A(H3N2) dễ lây lan. Phân biệt cúm với cảm lạnh giúp cả nhà theo dõi đúng và biết khi nào cần đi khám.
Cúm đang lưu hành lúc giao mùa
Đến tháng 9/2026, bệnh hô hấp có xu hướng tăng khi trời chuyển mùa, không khí lạnh đầu mùa và độ ẩm thất thường giúp virus cúm lan rộng. Theo kết quả theo dõi dịch tễ, ba chủng đang phổ biến vẫn là cúm B dòng Victoria, cúm A/H1N1 và A/H3N2. Độc lực virus chưa có gì bất thường, nhưng việc cúm A, cúm B lưu hành cùng các bệnh hô hấp khác khiến trường học, công sở cần chú ý hơn vào đầu năm học.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết virus cúm A và B là hai tác nhân chính gây cúm mùa ở người. Cúm A được chia phân type dựa vào hai loại protein trên bề mặt virus (HA và NA); hai phân type đang lưu hành ở người là A(H1N1) và A(H3N2). Cúm B không chia phân type mà chia theo dòng, và dòng B/Victoria đang được ghi nhận. Cả hai lây từ người sang người qua đường thở khi ho, hắt hơi, trò chuyện ở gần; virus còn bám trên tay, đồ vật rồi theo tay lên mắt, mũi, miệng.
Theo các bác sĩ, có những giai đoạn cúm A, nhất là A(H3N2), lưu hành mạnh và gắn với các đợt tăng ca bệnh trên diện rộng. Dù vậy, không phải cứ mắc cúm A là nặng hơn cúm B. Bệnh nặng hay nhẹ còn tùy tuổi, thể trạng, bệnh nền và sức đề kháng. Những nhóm dễ bị biến chứng hơn gồm trẻ nhỏ, phụ nữ có thai, người cao tuổi và người có bệnh mạn tính; WHO cũng xếp các nhóm này vào diện nguy cơ cao.
Phân biệt cảm lạnh và cúm mùa
Cả hai đều có thể gây nghẹt mũi, sổ mũi, đau họng, ho, mệt mỏi, nên rất dễ nhầm. Một mẹo dễ nhớ: cảm lạnh thường đến từ từ, triệu chứng chủ yếu ở mũi họng; cúm hay đến đột ngột, mệt và đau nhức toàn thân rõ hơn.
- Khởi phát: cảm lạnh thường từ từ; cúm thường đột ngột.
- Nghẹt mũi, chảy mũi, hắt hơi, đau họng: hay gặp ở cảm lạnh; cúm cũng có thể có.
- Sốt: cảm lạnh ít sốt hoặc sốt nhẹ; cúm thường sốt rõ hơn.
- Đau nhức người và mệt: cảm lạnh thường nhẹ; cúm có thể rất rõ.
- Ho: cảm lạnh có thể ho; cúm thường ho, có khi kéo dài từ 2 tuần trở lên.
Đây chỉ là gợi ý tương đối, không đủ để tự chẩn đoán. WHO lưu ý triệu chứng cúm không đặc hiệu, dễ trùng với nhiều bệnh hô hấp khác, và nhiều khi phải xét nghiệm mới xác định được.
Không sốt chưa chắc đã không phải cúm
Không phải ai mắc cúm cũng sốt cao. Có người chủ yếu ho, đau họng, mệt mà không sốt rõ; ngược lại, nhiều bệnh hô hấp khác cũng gây sốt cao. Vì vậy cần nhìn toàn bộ diễn biến, nhất là ở người thuộc nhóm nguy cơ cao.
Khi nào cần đi khám và cách phòng cúm
Đa số người bị cúm mùa khỏe lại trong khoảng một tuần, không cần điều trị đặc hiệu. Dù vậy, theo WHO, cúm có thể gây viêm phổi và làm nặng thêm bệnh mạn tính sẵn có. Cần đi khám khi khó thở, đau ngực, mệt nhiều hoặc sức khỏe xấu đi rõ, và người thuộc nhóm nguy cơ cao không nên chủ quan khi có triệu chứng nghi cúm.
Mỗi năm tiêm một mũi vaccine cúm giúp hạ nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là nguy cơ diễn tiến nặng. WHO khuyên tiêm nhắc lại hằng năm vì virus cúm không ngừng biến đổi, thành phần vaccine cũng được điều chỉnh tương ứng. Ngoài ra, nên:
- Hay rửa tay với xà phòng hoặc nước sát khuẩn.
- Ho, hắt hơi thì che mũi miệng.
- Giữ khoảng cách với người đang ho, sổ mũi; đồ cá nhân dùng riêng.
- Đang có triệu chứng thì nghỉ ngơi, bớt đến chỗ đông người.
Địa điểm thăm khám cúm uy tín tại Thành phố Hồ Chí Minh
Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa có gần 20 năm kinh nghiệm khám chữa bệnh tại TP.HCM, cùng đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và cách làm việc chu đáo, rõ ràng. Với cúm, bác sĩ chuyên khoa Nội tổng hợp và Nhi sẽ lắng nghe, thăm khám kỹ và giải thích cặn kẽ để anh chị hiểu rõ tình trạng của mình, rồi cùng chọn hướng điều trị và theo dõi phù hợp.
Xét nghiệm được thực hiện ngay tại Trung tâm, giúp anh chị hoàn tất việc kiểm tra ở cùng một nơi, thuận tiện cho những lần tái khám và theo dõi lâu dài.
Mọi hoạt động khám chữa bệnh tại Trung tâm đều theo Giấy phép số 00449/HCM-GPHĐ và danh mục kỹ thuật đã được Sở Y tế TP.HCM phê duyệt (Quyết định 471/QĐ-SYT). Trung tâm là cơ sở khám chữa bệnh ban đầu theo hợp đồng với BHXH TP.HCM, nhận khám bảo hiểm y tế cả ngày thứ Bảy; chứng chỉ hành nghề của 24 bác sĩ được công khai tại trang Đội ngũ bác sĩ.
Khi người thân có triệu chứng nghi cúm kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, quý cô chú anh chị có thể đến Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa trong giờ làm việc, lấy số thứ tự để bác sĩ chuyên khoa Nội tổng hợp hoặc Nhi thăm khám và chỉ định xét nghiệm phù hợp. Nếu khó thở hay đau ngực, cần đến cơ sở y tế ngay.
Trung tâm Y Khoa Kỳ Hòa
Địa chỉ: 266A - 268, Đường 3 Tháng 2, Phường Hòa Hưng, TP.HCM
Giờ làm việc: thứ Hai đến thứ Bảy, 06:30 - 11:30 và 13:00 - 17:00 (Chủ nhật nghỉ)
Hotline: 028.3868.1097
Nguồn: Báo Sức khỏe và Đời sống
